Pracownicy, którzy na przełomie 2010 i 2011 r. wykorzystają osiem dni urlopu wypoczynkowego, będą mogli skorzystać z szesnastu dni wolnych z rzędu. Taką szansę stworzy im projekt nowelizacji kodeksu pracy i ustawy o dniach wolnych od pracy, który ma obowiązywać od 1 stycznia 2011 r.
Jeśli wejdzie w życie, na przełomie każdego roku pracownicy będą mogli łączyć dni wolne w Boże Narodzenie, Nowy Rok i Święto Trzech Króli. Wystarczy, że w dni powszednie pomiędzy tymi świętami wykorzystają urlop wypoczynkowy. Pracownicy będą mogli korzystać z długich weekendów nawet wbrew woli pracodawcy. Na przełomie roku mogą bowiem skorzystać nawet z ośmiu dni urlopu na żądanie (cztery dni w starym roku kalendarzowym i cztery w nowym). Rekordowy pod tym względem może też być przełom 2013 i 2014 r. Pracownik, który skorzysta wtedy z siedmiu dni urlopu, będzie miał 17 dni wolnych z rzędu.
PKPP Lewiatan podkreśla, że miesiąc później, na przełomie stycznia i lutego każdego roku pracownicy często korzystają z kolejnych urlopów, bo w tym czasie dzieci mają ferie zimowe. W sumie firmy mogą więc odczuć spowolnienie w produkcji i usługach aż przez dwa miesiące.
Dlaczego część nowych przepisów jest jednak niekorzystna dla pracowników ? Z jakich powodów zmiana zasad zwracania dni wolnych za święto może być problemem dla niektórych firm ? Czy zniknie przepis, który nakazywał pracodawcy zwracanie dni wolnych za święto przypadające w sobotę, mimo że pracownicy i tak mieli wtedy wolne ?
Łukasz Guza
Więcej: Dziennik Gazeta Prawna 14.05.2010 (93) – str. B5
Pracownicy, którzy podnoszą kwalifikacje zawodowe, będą mogli korzystać z płatnych zwolnień z pracy na czas zajęć oraz z urlopów szkoleniowych.
Jeśli pracownik przystąpi do egzaminu zawodowego lub maturalnego, ich pracodawca udzieli mu sześć dni urlopu szkoleniowego. Z kolei 21 dni wolnego będzie przysługiwało podwładnemu na przygotowanie pracy dyplomowej i jej obronę. Tak wynika z ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Wczoraj poprawki do noweli wprowadził Senat, więc ustawa ponownie trafi do Sejmu.
Oznacza to niestety, że wydłuży się czas, gdy nie obowiązują żadne regulacje, które określają zasady podnoszenia kwalifikacji zawodowych pracowników. 11 kwietnia na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 31 marca 2009 r. (sygn. K 28/08) moc straciły dotychczas obowiązujące przepisy. Rządowi nie udało się przyjąć nowych, mimo że TK dał mu na to rok.
– W razie sporu między pracownikiem i pracodawcą tylko sądy będą mogły rozstrzygnąć wątpliwości prawne, jakie pojawią się w związku z wyrokiem TK – mówi Ryszard Piotrowski, konstytucjonalista z Uniwersytetu Warszawskiego.
Czy do czasu ponownego uchwalenia moc obowiązującą zachowują zawarte z pracownikami umowy w sprawie skierowania na szkolenia lub naukę w szkole ? Jakie poprawki wprowadził Senat ? Nad jaką ustawą pracuje Komisja Trójstronna ?
Łukasz Guza
Więcej: Dziennik Gazeta Prawna 30.04.2010 (84) – str. B6
– Nawet mając ochronę przed zwolnieniem jako członek zarządu związku jestem ofiarą sankcji. Trudniej mi awansować, jestem też pomijany przy nagrodach – mówi Tomasz Ludwiński, przewodniczący Sekcji Krajowej Pracowników Skarbowych.
To jeden z przykładów, gdzie urzędy utrudniają czy wręcz blokują powstawanie u siebie związków zawodowych.
Związki skarżą się, że urzędnicy należący do związków są też zwalniani pod pretekstem reorganizacji. Wskazują, że stało się tak pod koniec ubiegłego roku w urzędzie skarbowym w Koninie.
– Oceniana była jakość pracy, a nie przynależność do związku – mówi Tomasz Szafoni, naczelnik tamtejszego urzędu.
Urzędników zniechęca też do wstępowania do związków sam rząd. Departament Kontroli Skarbowej w Ministerstwie Finansów zbierał imienne dane o członkach zarządu związku, którzy pracują w kontroli skarbowej.
A tego nie wolno mu robić. Związki powiadomiły o tym prokuraturę. Wskazują, że te dane były potrzebne ministerstwu, aby powoływani przez nich inspektorzy kontroli skarbowej nie byli członkami związków. Takich praktyk broni jednak Adam Leszkiewicz, przewodniczący Rady Służby Cywilnej.
– Zbieranie informacji o osobach należących do związków nie świadczy o tym, że mogą mieć utrudniony dostęp do awansu – mówi Adam Leszkiewicz.
Jakie są główne powody, dla których samorządy utrudniają działalność związkową ? Z jakich powodów coraz częściej sami pracownicy nie chcą należeć do związków ? Kto powinien kontrolować, czy urzędy przestrzegają prawa do zrzeszania się w związkach ?
Artur Radwan
Więcej: Dziennik Gazeta Prawna 12.04.2010 (70) – str. B5
Gminy wciąż nie wiedzą, co mają robić, gdy ich pracownicy zostają w pracy po godzinach. Pat trwa od ponad roku. Jak pisaliśmy w marcu, mogą być one karane za dodatkowe wynagradzanie podwładnych przez regionalne izby obrachunkowe (RIO).
Z drugiej strony na brak rekompensat nie zgadza się Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej (MPiPS). Teraz do tego sporu włączyła się Państwowa Inspekcja Pracy (PIP). Przekonuje ją argumentacja RIO.
Za pracę wykonywaną w godzinach nadliczbowych przysługuje wynagrodzenie albo czas wolny. Tak stanowi art. 42 ust. 4 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 223, poz. 1458). Tyle tylko że wskazuje, iż taka rekompensata ma być wypłacona w tym samym wymiarze.
Pracownikom samorządu nie należą się więc żadne ekstradodatki czy dłuższe wolne za nadgodziny. Takie stanowisko zajmuje PIP. Uważa, że ten przepis jest szczególny i nie można stosować tu kodeksu pracy.
– W trakcie kontroli czasu pracy w gminach dla naszych inspektorów to stanowisko będzie wiążące – potwierdza Danuta Rutkowska, rzecznik głównego inspektora pracy.
Podobne uważają RIO. Alina Smagał, zastępca prezesa RIO w Lublinie, tłumaczy, że gmina, która będzie płacić mandaty nakładane przez PIP i nie zastosuje się do zaleceń RIO, będzie narażona na zarzut niegospodarności i naruszenia dyscypliny finansów.
Co powinny zrobić gminy, aby nie narazić się na kary ? Dlaczego zastosowanie się przez gminy do zaleceń RIO i PIP nie oznacza końca ich kłopotów ? Do kogo mogą się odwołać pracownicy samorządowi, którzy nie otrzymują za dodatkową pracę rekompensaty ?
Artur Radwan
Więcej: Dziennik Gazeta Prawna 9.04.2010 (69) – str. B5
Czy matka może zrezygnować z urlopu ?
Po urodzeniu córki moja żona przebywa na urlopie macierzyńskim. Z uwagi na perspektywę awansu chce jednak wrócić wcześniej do pracy. Czy w tej sytuacji będę mógł wykorzystać pozostałą część tego urlopu?
Tak. Urlop macierzyński przysługuje w wymiarze:
• 20 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie,
• 31 tygodni w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie,
• 33 tygodni w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie,
• 35 tygodni w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie lub
• 37 tygodni w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie.
Co najmniej dwa tygodnie tego urlopu mogą przypadać przed przewidywaną datą porodu. Po porodzie przysługuje wówczas urlop macierzyński niewykorzystany przed porodem, do wyczerpania wskazanego wyżej okresu.
Urlop macierzyński ma obligatoryjny charakter. Po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 14 tygodni tego urlopu pracownica może jednak zrezygnować z jego pozostałej części. W takim przypadku niewykorzystanej części urlopu udziela się pracownikowi ojcu wychowującemu dziecko, na jego pisemny wniosek.
Pracownica powinna zgłosić pracodawcy pisemny wniosek w sprawie rezygnacji z części urlopu macierzyńskiego najpóźniej na siedem dni przed przystąpieniem do pracy. Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie pracodawcy zatrudniającego pracownika ojca wychowującego dziecko, potwierdzające termin rozpoczęcia urlopu macierzyńskiego przez ojca, wskazany w jego wniosku o udzielenie urlopu. Rozpoczęcie urlopu macierzyńskiego przez ojca dziecka musi przypadać bezpośrednio po terminie rezygnacji przez matkę z części urlopu. Skuteczność decyzji pracownicy o rezygnacji z części urlopu macierzyńskiego zależy zatem od tego, czy ojciec dziecka wystąpi do swego pracodawcy z wnioskiem o wykorzystanie całej pozostałej części tego urlopu. Z urlopu macierzyńskiego może ponadto skorzystać tylko pracownik ojciec wychowujący dziecko. Takie uprawnienie nie przysługuje więc małżonkowi matki dziecka, który go nie przysposobił, ani ojcu, który nie ma faktycznej możliwości sprawowania opieki nad dzieckiem.
Czy choroba powoduje przerwanie urlopu ? Czy po śmierci matki ojciec ma prawo do urlopu ? Czy można skorzystać z dodatkowego urlopu ?
Firmy, które wysyłają pracowników na zewnętrzne szkolenia, nie będą musiały do nich dopłacać. Obecnie Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) wymaga od nich wniesienia wkładu własnego. Nowe zasady będą obowiązywać już w przyszłym tygodniu, po wejściu w życie nowelizacji rozporządzenia w tej sprawie. Dzięki temu więcej pracowników małych firm skorzysta ze szkoleń.
W przyszłym tygodniu PARP ogłosi konkurs na realizację tzw. zamkniętych projektów szkoleniowo-doradczych, czyli organizowanych na potrzeby konkretnego pracodawcy. Będzie on się odbywać według nowych zasad. Nowością w tym konkursie będzie objęcie tzw. pomocą de minimis wsparcia doradczego dotyczącego podnoszenia kwalifikacji pracowników. Przedsiębiorcy będą mogli skorzystać z niego, nie ponosząc kosztów własnych.
Zdaniem ekspertów zachęci to więcej przedsiębiorstw do realizacji ciekawych projektów z zakresu rozwoju zasobów ludzkich (np. szkolenia z zakresu umiejętności kontaktów interpersonalnych). Z powodu spowolnienia gospodarczego część firm, licząc na oszczędności, ograniczała wydatki na rozwój pracowników.
Jakie będą zasady udzielania przedsiębiorcom pomocy publicznej na szkolenia ? Dlaczego pracodawcy krytykują preferencyjne potraktowanie projektów otwartych ? Z czego wynika pozostawienie dotychczasowych zasad udzielania pomocy publicznej w projektach zamkniętych ?
Beata Lisowska
Więcej: Dziennik Gazeta Prawna 8.04.2010 (68) – str. B5
Czy na praktykę może przyjąć każdy podmiot
Praktykant chciałby odbyć praktykę u przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność polegającą na zakładaniu ogrodów. Czy jest to możliwe?
Tak. Podmiotem przyjmującym absolwenta do odbycia praktyki może być osoba fizyczna, osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. Nie ma więc wymogu, aby podmiot przyjmujący na praktykę musiał zatrudniać pracowników. Jeśli zatem przedsiębiorca będący osobą fizyczną, który nie jest dla nikogo pracodawcą, wyrazi wolę przyjęcia praktykanta, nie ma przeszkód do odbycia praktyki. Po jej zakończeniu na żądanie praktykanta podmiot ten jest obowiązany wystawić na piśmie zaświadczenie o rodzaju wykonywanej pracy i umiejętnościach nabytych w czasie odbywania praktyki, które będzie mógł przedstawić pracodawcom, starając się o pracę. Praktyki mogą się odbywać przy wszystkich rodzajach prac z wyjątkiem tych, które uznawane są za prace szczególnie niebezpieczne w rozumieniu przepisów wydanych na podstawie art. 23715 kodeksu pracy.
Czy można żądać opłaty za praktykę ? Czy praktykant jest pracownikiem ? Czy umowę o praktykę można rozwiązać ? Czy wiek może być barierą w odbyciu praktyki ? Czy można przerwać praktykę?
Rafał Krawczyk, sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu
Urzędnik gminy, który pracuje w nadgodzinach, może wybrać, czy otrzymać za to wynagrodzenie, czy czas wolny. Dodatkowa płaca nie jest jednak wyższa, a wolne odpowiada dokładnie czasowi spędzonemu dodatkowo w pracy.
Jednak w dużych miastach, starostwach i urzędach marszałkowskich, gdzie urzędnicy pracują po godzinach, wprowadzono do regulaminów wynagradzania specjalne dodatki. Najczęściej odsyłają one bezpośrednio do art. 1511 kodeksu pracy, gdzie szczegółowo zostały określone zasady rozliczania nadgodzin wszystkich pracowników. Za pracę w tych godzinach, oprócz normalnego wynagrodzenia, przysługuje im dodatek. Wynosi on na przykład 100 proc. płacy za pracę w niedziele i święta oraz w nocy. Otrzymują więc za tę pracę dwukrotnie wyższą pensję. W przypadku nadgodzin w czasie pracy dodatek stanowi 50 proc. wynagrodzenia.
– W regulaminie wprowadziliśmy rekompensatę za pracę w nadgodzinach odpowiadającą rozwiązaniom kodeksowym – potwierdza Katarzyna Kaliszewska, naczelnik Wydziału Kadr Łódzkiego Urzędu Marszałkowskiego. Podobnie jest w urzędzie miasta w Świętochłowicach.
Dlaczego takie praktyki gmin podważają regionalne izby obrachunkowe (RIO) ? Jakie jest stanowisko ekspertów rządowych ? Z jakich powodów może się okazać, że te gminy, które stosują wyłącznie przepisy ustawy i nie wypłacają rekompensat, łamią przepisy?
Artur Radwan
Więcej: Dziennik Gazeta Prawna 19.03.2010 (55) – str. B5
Osoby starsze, które będą chciały poprawić swoje warunki życiowe, już niedługo będą miały szansę na wyższe świadczenia emerytalne. Nie wypłaci im ich jednak ZUS ani otwarte fundusze emerytalne, ale banki.
Ministerstwo Finansów chce wprowadzić przepisy, na podstawie których emeryci będą ustanawiali na rzecz banku hipotekę na swoich mieszkaniach, a w zamian za to otrzymają wyższą emeryturę. Projekt specjalnej ustawy wprowadzającej tzw. hipotekę odwróconą jest właśnie opracowywany.
– Ogólna zasada odwróconego kredytu hipotecznego sprowadza się do umożliwienia osobom starszym uwolnienia kapitału zakumulowanego w nieruchomości – mówi Magdalena Kobos, rzecznik prasowy Ministerstwa Finansów.
Zgodnie z projektem właściciel mieszkania lub domu będzie mógł zdecydować, czy pieniądze z ustanowionej na nieruchomości hipoteki chce otrzymać jednorazowo, czy w comiesięcznych ratach jako dodatek do emerytury.
– Z takiej formy kredytu skorzystają osoby na emeryturze, dla których pozyskanie dodatkowych dochodów stanowi istotny element dofinansowania – mówi radca prawny Monika Hetmańczyk z kancelarii Chałas i Wspólnicy.
Kto będzie miał prawo do dysponowania domem lub mieszkaniem po śmierci emeryta ? W jaki sposób przygotowywany przez Ministerstwo Finansów projekt ma ochronić starsze osoby przed zawieraniem niekorzystnych dla nich umów ? Jakie niekorzystne klauzule zawierają często umowy zawierane w tej chwili przez emerytów i prywatne firmy już działające na rynku?
Agnieszka Bobowska
Więcej: Dziennik Gazeta Prawna 19.03.2010 (55) – str. B7
Eksperci są zgodni, że trzeba zmienić strukturę wydatków Funduszu Pracy (FP) i więcej pieniędzy przeznaczać na aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu. Mniej wydawać więc na te instrumenty, które służą tylko tworzeniu miejsc pracy – na przykład na refundacje dla firm za doposażenie lub wyposażenie stanowiska pracy zatrudnionego przez nich bezrobotnego, czy dotacje na działalność gospodarczą. Więcej – na szkolenia, przygotowanie zawodowe dorosłych w firmach i staże.
– Nakłady na te ostatnie powinny wynosić 70 proc. wszystkich środków na aktywizację, a nie jak obecnie 50 proc. – mówi prof. Elżbieta Kryńska z Uniwersytetu Łódzkiego.
Bezrobotni po ukończeniu szkolenia, praktyk zakończonych egzaminem czy stażu zdobywają nowe umiejętności i kwalifikacje, co jest korzystne dla firmy, w której rozpoczną pracę, i zwiększa ich konkurencyjność. Nawet gdy stracą pracę, mają większe szanse na jej znalezienie.
Eksperci wskazują, że dyrektorzy urzędów pracy powinni też zdecydowanie więcej pieniędzy niż dotychczas przeznaczać na aktywizację osób, którym szczególnie trudno znaleźć zatrudnienie. Chodzi o osoby starsze, które skończyły 45 lat i młodych, którzy nie mają więcej niż 25 lat. Co czwarta młoda osoba nie może znaleźć pracy, głównie ze względu na brak doświadczenia zawodowego. Żeby zdobyć praktykę, najlepiej zgodną z ich wykształceniem, powinni się szkolić i brać udział w stażach. Częściej też powinni korzystać z dotacji na działalność gospodarczą.
Kto zdaniem ekspertów powinien korzystać ze środków FP na szkolenia ? Dlaczego firmom opłaca się wysyłać pracowników na szkolenia, za które zapłaci FP ?
Paweł Jakubczak
Więcej: Dziennik Gazeta Prawna 17.03.2010 (53) – str. B5